Verblijven in Spanje

1. Algemeen
2. Scheiding
3. Nietigheid van het huwelijk
4. Tijdelijke maatregelen
5. De procedures voor de echtscheiding of de annulering van het huwelijk
6. De bezoekregeling wordt niet gerespecteerd
7. Wat kost een echtscheiding?
8. Na de scheiding
9. Waar moet u op letten?
10. Waar kan u hulp krijgen?

1. Algemeen

In de context “huwelijks problemen” zal de term “scheiding” gebruikt worden op twee verschillende wijzen.

1.1. De feitelijke scheiding

Een echtgenoot en echtgenote mogen de beslissing nemen om apart te gaan wonen maar zij kunnen voorlopig beslissen om hun huwelijk niet te ontbinden.

Een huwelijk kan enkel stop gezet worden door of een echtscheiding of door het overlijden van een van de partners.

Bij de feitelijke scheiding komt er geen rechter aan te pas, het zijn de echtgenoten die beslissen om hun samenwonen stop te zetten hetzij tijdelijk of definitief.

Er is ook sprake van een feitelijke scheiding als een van de echtgenoten de familiewoning verlaten heeft. De echtgenoot die de woning verlaat kan schuldig verklaard worden aan het verlaten van de andere echtgenoot en de kinderen.

Als je de intentie hebt je echtgenoot/e en kinderen te verlaten dan is het aan te raden om toch een juridische scheiding te startten, bij voorkeur met wederzijdse toestemming. Men kan ook proberen om een overeenstemming te bereiken in verband met de voogdij over de kinderen en het bezoekrecht waarbij een financiële regeling kan getroffen worden.

Men kan zich hiervoor best tot een advocaat richten.

1.2. Rechterlijke scheiding

1.2.1. Scheiding met wederzijdse toestemming

De echtgenoten kunnen scheiden met wederzijdse toestemming als het huwelijk 3 maand geleden afgesloten is; de echtgenoten beslissen dan om apart te gaan wonen. Als de echtgenoten de rechter vragen om de juridische scheiding uit te spreken dan moeten zij een schriftelijk voorstel doen om de scheiding mogelijk te maken.

De rechterlijke stap tot scheiding met wederzijdse toestemming is vlug en simpel.

1.2.2. Scheiding voor de rechter

In dit geval dient een van de echtgenoten de aanvraag tot scheiding in maar men moet 3 maanden gehuwd zijn. Men dient niet te wachten indien er een bewezen gevaar is voor het leven, de geestelijke integriteit, de seksuele vrijheid en de morele integriteit.

De procedure voor deze scheiding kan lang en complex zijn. Afhankelijk van de omstandigheden kunnen er voor de uitspraak betreffende de scheiding al tijdelijke maatregelen getroffen worden betreffende eigendommen, kinderen, steun en onderhoudsgeld.

2. Scheiding

Een aanvraag voor echtscheiding kan op de rechtbanken ingediend worden op de volgende redenen:

• de echtgenoten willen een echtscheiding met wederzijdse toestemming indien zij de volle 3 maanden gehuwd zijn
• indien de echtgenoten de rechter vragen om de echtscheiding uit te spreken moet deze aanvraag vergezeld zijn van een geschreven overeenkomst
• een van de echtgenoten mag de aanvraag indienen om de scheiding te verkrijgen indien hij of zij de volle 3 maanden gehuwd was. Het is niet nodig deze volle termijn te wachten indien er sprake is van een bewezen gevaar voor zijn/haar leven, zijn/haar integriteit, zijn/haar gezondheid of zijn/haar vrijheid.

Het is niet nodig om wettelijk gescheiden te leven voor een zekere tijd om een aanvraag te kunnen indienen voor een echtscheiding.

Het bovenstaande is enkel wettelijke informatie. Consulteer in elk geval een Spaanse advocaat om het nodige advies te krijgen.

2.1. Soorten echtscheiding

2.1.1. Onbetwiste echtscheiding

De procedure om een dergelijke echtscheiding te krijgen is snel en simpel. De aanvraag voor de echtscheiding moet samen met de overeenkomst ingediend worden.

2.1.2. Betwiste scheiding

In dit geval is het één partij die de echtscheiding heeft aangevraagd. De procedure kan lang en complex zijn.

Afhankelijk van de omstandigheden kunnen er voor de eigenlijke start van de procedure voorlopige maatregelen genomen worden in verband met eigendom, kinderen en alimentatie.

2.2. Het gevolg van de echtscheiding

Eenmaal men de echtscheiding verkregen heeft kunnen beide partijen wettelijk hertrouwen. Beide partijen verkrijgen onmiddellijk hun erfenis rechten en het recht op pensioen. De beide ouders blijven verantwoordelijk voor hun nakomelingen.

2.3. Welke vereisten zijn er om in Spanje een echtscheiding te bekomen?
Men kan een echtscheiding bekomen in Spanje bekomen indien men:

• als beide partners Spaanse residenten zijn op het moment van het indienen van de documenten
• als beide partners de Spaanse nationaliteit hebben en het is een scheiding met wederzijdse toestemming is het niet belangrijk waar men woonachtig is
• als de aanvrager de Spaanse nationaliteit bezit en in Spanje woonachtig is

3. Nietigheid van het huwelijk

3.1. Overzicht

Een huwelijk dat ongeldig is heeft nooit een wettelijk bestaan gehad met uitzondering voor de echtgeno(o)t(e) die ter goede trouw was en voor de kinderen die in dat huwelijk geboren zijn.

Een huwelijk kan ongeldig verklaard worden in de volgende omstandigheden;

• bigamie
• incest
• huwelijk onder dwang
• als bepaalde formele vereisten niet vervuld zijn, bv het huwelijk is voltrokken door een andere persoon dan een rechter, een burgemeester of door de ambtenaar die hier verantwoordelijk voor is
• als een van de partijen in het huwelijk verantwoordelijk is voor de moord of zelfmoord van de vorige echtgeno(o)t(e)
• wanneer een of beide partners de wettige leeftijd niet bereikt hadden

De voorgaande punten kunnen ontheffing krijgen van het Spaans Ministerie van Justitie in de volgende gevallen:

• een huwelijk tussen partners van 14 jaar
• een huwelijk tussen personen met een bepaalde familieband
• een huwelijk waarvan een van de partijen is voor de moord of de zelfmoord van de vorige partner

3.2. Hoe kan men een procedure startten van ongeldigheid?

De procedure kan gestart worden door beide partners, door de aanklager en door elke andere persoon die betrokken partij kan zijn.

In het geval er bedrog is geweest bij het afsluiten van het huwelijk kan alleen de benadeelde partij de procedure beginnen.

Een huwelijk van een te jonge persoon kan ontbonden worden op vraag van zijn ouders of de openbare aanklager.

Er is altijd een tussenkomst van een Spaanse advocaat vereist voor de ontbinding van het huwelijk. Tijdelijke maatregelen kunnen indien nodig gevraagd worden.

4. Tijdelijke maatregelen

4.1. Algemeen

Tijdens de echtscheiding, de feitelijke scheiding of de annulering van het huwelijk kunnen er tijdelijke maatregelen vereist zijn. Deze gebeuren om het status quo te kunnen behouden in de bestaande toestand en zij hebben dan betrekking op de onderhoudsplicht, bezoekrecht of het afdwingen van eerdere gerechtelijke uitspraken.

Er zijn twee soorten maatregelen die kunnen genomen worden:

• Eerdere maatregelen (medidas provisionales or provisionalísimas): Die moeten ingediend worden samen met de documenten om de echtscheiding of de annulering te bekomen
• Gelijktijdige maatregelen (medidas provisionales or simultáneas): Die moeten ingediend worden samen met de aanvraag tot echtscheiding

4.2. Wat zijn tijdelijke maatregelen

In geval van tijdelijke maatregelen is het de rechter die hierover beslist. Deze beslissing kan gaan over:

• De kinderen: de rechter beslist over het hoederecht, het bezoekrecht en de onderhoudsplicht
• De woning: wie kan de woning blijven gebruiken? Meestal is het de ouder die het hoederecht heeft over de kinderen.
• De lopende uitgaven: tijdelijke maatregelen zullen bepalen hoe beide echtgenoten bijdragen in de lopende onkosten. Ook zal het bedrag vastgesteld worden van het onderhoudsgeld dat de ene echtgenoot aan de andere zal moeten betalen tijdens de procedure. Er is in Spanje geen vast bedrag voorzien, het is de rechter die het bedrag bepaald volgens de omstandigheden. De rechter kan zelfs bepalen dat het onderhoudsgeld rechtstreeks van het loon zal afgehouden worden.
• Over gemeenschappelijke eigendommen: De rechter kan bepalen dat alle eigendommen in het huwelijk moeten blijven tot de wettelijke ontbinding. Niets kan en mag verkocht worden.

4.3. De gevolgen van de tijdelijke maatregelen

De effecten van de tijdelijke maatregelen zijn:

• eenmaal dit geregeld is kunnen beide partijen apart wonen. Elk van de partners mag de woning verlaten zonder een misdrijf te plegen.
• de volmachten die beide partners aan elkaar gegeven hebben worden geannuleerd

4.4. Eerdere maatregelen

Eerdere maatregelen (medidas provisionales or provisionalísimas) kunnen voor elke Spaanse rechtbank gebracht worden. De klager moet hierin alle details van beide partners opgeven, de omstandigheden waarin de maatregelen gebracht worden en de maatregelen die moeten genomen worden.

Naast dit document moet de klager de huwelijksakte, de geboorteakten van de kinderen en alle andere documenten die vereist zijn om de gevraagde maatregelen te nemen.

Op dit moment is het nog niet noodzakelijk om een Spaanse advocaat te hebben maar tijdens de procedure is zijn aanwezigheid vereist.

Beide partijen dienen voor de rechtbank te verschijnen indien zij zelf geen akkoord kunnen bereiken, indien er een akkoord bereikt is dan zal de rechter dit bekrachtigen.

Het voorgaande vervalt indien er uiterlijk 30 dagen na deze uitspraak geen procedure gestart is om de scheiding te voltrekken.

4.5. Gelijktijdige maatregelen

Gelijktijdige maatregelen (medidas provisionales or simultáneas) kunnen gelijktijdig gebracht worden met de echtscheidings- of annuleringsprocedure.

Indien beide partijen geen akkoord bereikt hebben als ze voor de rechtbank verschijnen zal de rechter een beslissing nemen. Er is geen beroep mogelijk tegen deze beslissing.

5. De procedures voor de echtscheiding of de annulering van het huwelijk

Deze procedure die ondertekend is door beide partijen in onderling akkoord of die door een partij ondertekend is met de goedkeuring van de andere partij is sneller en simpeler dan de procedure die zal beginnen zonder akkoord.

Het akkoord (convenio regulador), waarin beide partijen tot een akkoord komen bevat de volgende punten:

• de ouder die het hoederecht krijgt over de kinderen
• de wijze waarop het voogdijschap zal uitgeoefend worden
• het bezoekrecht van de ouder die het hoederecht niet heeft
• het bedrag dat moet betaald worden voor het onderhoud van de kinderen
• het bedrag dat moet betaald worden voor de andere partner uit het huwelijk
• het gebruik van de familiewoning
• de wijze waarop de beide echtgenoten bijdragen in de blijvende gemeenschappelijke onkosten
• de rechter maakt zijn beslissing bekend over en geeft gebeurlijk zijn goedkeuring aan de overeenkomst.

In geval de aanvraag voor echtscheiding of annulering uitgaat van één partner zonder de goedkeuring van de andere partner zal de rechter beslissen.

De huwelijksakte en de geboorte aktes van de kinderen zijn altijd noodzakelijk. De tussenkomst van een advocaat is altijd noodzakelijk.

De uitspraak van de rechter wordt opgenomen in het register van de burgerlijke stand. Een beroep tegen de uitspraak is mogelijk.

Neem in alle geval contact op met een Spaanse advocaat.

6. De bezoekregeling wordt niet gerespecteerd

Kinderen hebben recht op contact met hun vader en hun moeder. Dit is omdat het in de wet staat, in de Belgische wet, in de Nederlandse wet, in de Spaanse wet en in internationale verdragen. Volgens vrijwel alle psychologen en pedagogen is dit ook het beste voor het kind. Maar helaas werken ouders niet altijd mee aan een goed contact tussen ouders en kind.

In veel echtscheidingen zijn de kinderen het slachtoffer van de conflicten tussen de ouders waardoor een soepel contact onmogelijk lijkt. Soms staat één van de ouders het contact met de andere niet toe, in andere gevallen zal de ene ouder er alles aan doen om de ander te dwarsbomen. De benadeelde ouder kan dan via de rechter zijn of haar gelijk proberen te halen maar dit zijn slopende en langdurige procedures. Het gaat om iets ongrijpbaars als het contact tussen de ouders en hun kinderen.

De ouder bij wie de kinderen wonen heeft veel feitelijke macht. Als we deze toch al moeilijke situatie ook nog in een internationale context zetten dan zijn de kansen op een goede afloop nog veel kleiner en dan is de noodzaak van goed juridisch advies nog groter.

Laten we een gebruikelijke zaak onder de loep nemen, de rechter heeft voorzieningen vastgelegd waarin bepaald is dat de ene ouder met de kinderen in het ene land woont en dat de in een ander wonende ouder recht heeft op een bezoekregeling maar de bezoekregeling wordt niet nagekomen. In dit artikel bekijken we alleen landen binnen de Europese Unie al zijn bepaalde normen ook van kracht voor landen buiten de Unie.

6.1 Het uitvoeren van een buitenlands vonnis

Als de ene ouder weigert om de kinderen in de vakantie naar de andere ouder te laten gaan dan kan deze proberen het vonnis waar de bezoekregeling in staat te laten uitvoeren in het land waar de kinderen woonachtig zijn en waar het vonnis dus niet nageleefd wordt. Dankzij de Europese wetgeving gaat dit vrij snel.

Met het gelegaliseerde en vertaalde vonnis en de benodigde certificaten die door de rechtbank van oorsprong zijn afgegeven kan de benadeelde ouder het vonnis laten uitvoeren in het land waar de kinderen woonachtig zijn.

De rechtbanken in Europa kunnen niet anders dan het vonnis uitvoeren. Er zal niet alsnog inhoudelijk naar de zaak worden gekeken en zelfs als er beroep wordt aangetekend moet het vonnis worden uitgevoerd.

Hoe de uitvoering in de praktijk uitloopt is per land verschillend. In sommige landen wordt de politie eerder ingeschakeld dan in andere landen. Spanje is over het algemeen terughoudend met de inschakeling van de politie als het kinderzaken betreft.

6.2 Het Verdrag van Den Haag

De Haagse conventie van 1980 over de burgerlijke aspecten van de internationale kinderontvoering biedt naast de juridische middelen om kinderontvoering te voorkomen of terug te draaien ook maatregelen ter uitvoering van de bezoekregelingen. De Conventie kan worden ingezet via de Centrale Autoriteit in het land waar de benadeelde ouder woont, die autoriteit zal contact opnemen met de Centrale Autoriteit van het land waar de kinderen wonen.

Ook kan de benadeelde ouder direct een beroep doen op het Verdrag van Den Haag maar hoe deze procedure in zijn werk gaat is per land verschillend. In Spanje is het een spoedprocedure waarbij juridische bijstand van een advocaat verplicht is.

6.3 Welke procedure kan men nu kiezen?

Welke procedure men kan volgen zal afhangen van de concrete situaties. In bepaalde gevallen en afhankelijk van het betrokken land kan het raadzaam zijn de Centrale Autoriteit in te schakelen. Bij andere zaken kan het sneller en efficiënter zijn om direct over te gaan tot uitvoering van het vonnis.

6.4 Interessante links in verband met kinderontvoering:

Er bestaat zoiets als een bemiddelaar van het Europees Parlement voor grensoverschrijdende ontvoeringen van kinderen door ouders, en die website, in het Nederlands, kan men vinden op Bemiddelaar.

Het Belgische ministerie van Justitie heeft een interessante brochure uitgegeven over kinderontvoering en die kan je vinden op de site van het ministerie.

Voor Nederland is het Nederlands Jeugdinstituut een goede bron van meer informatie en die kan je vinden op NJI.

7. Wat kost een echtscheiding?

Wanneer een gehuwd koppel voor een scheiding kiest, moeten ze daarvoor een reeks bureaucratische stappen doorlopen en daar hangt ook een prijskaartje aan vast. Maar hoeveel kost de opheffing van een huwelijk in Spanje nu echt?

Waarschijnlijk is het niet de eerste zorg voor wie door een scheiding gaat maar toch wil je op een bepaald moment ook weten wat deze beslissing precies zal kosten. De procedure is ver van gratis maar het is noodzakelijk voor wie officieel gescheiden wil zijn.

Om te weten wat een scheiding kost moet je eerst kijken over welke soort scheiding we praten.

We onderscheiden twee soorten echtscheiding:

De eerste soort is die van het gemeenschappelijke akkoord: beide partijen komen samen tot het besluit dat een echtscheiding voor hen de beste oplossing is en als dat erg vlot gaat kan het heel snel gaan.

• Gedeelde advocaat: € 100–€ 300.
• Procureur (gerechtsvertegenwoordiger): € 50–€ 150.
• Notaris (indien geen kinderen): € 150 – € 300.
• Vertalingen en legalisaties voor buitenlanders: € 50 – € 500 per document.

De tweede soort is die scheiding waarbij beide partijen het niet met elkaar eens zijn: het akkoord verloopt langzaam en komt er soms zelfs helemaal niet. In beide gevallen sta je voor een verschillende duur en een verschillend prijskaartje.

• Advocaten: € 500 – € 2.000 per persoon.
• Gerechtskosten: € 100 – € 500.
• Extra’s (zoals taxateurs van onroerend goed of beoordelaars van de bewaring): € 500 – € 2.000.
• Overige kosten:
• Bemiddeling (als u probeert een minnelijke schikking te treffen): € 100 – € 500 en waardebepaling van bezittingen (als u ruzie hebt over een huis of bedrijf): € 500 – € 2.000.

Het hoeft niet te verbazen dat een echtscheiding met akkoord het minste kost. In dat geval hoeft het koppel alleen een officiële aanvraag met dubbele handtekening af te geven bij de dienst familiezaken. Dit proces duurt gemiddeld drie maanden.

8. Na de scheiding

Update de administratie: Registreer de echtscheiding in de Burgerlijke Stand, zodat uw status officieel wordt bijgewerkt naar alleenstaand. Je hebt dit nodig voor zaken als hertrouwen.

Wijzig uw documenten: werk uw identiteitsbewijs, paspoort of andere gegevens bij. Buitenlanders moeten mogelijk de autoriteiten in hun thuisland op de hoogte stellen.

Dwing de deal af: Als uw ex de kinderalimentatie niet betaalt of zich niet aan de overeenkomst houdt, kunt u naar de rechtbank stappen om deze af te dwingen.

Ingezetenschap/staatsburgerschap: Als u een buitenlander bent die met een Spanjaard/Spaanse getrouwd is, kan een scheiding van invloed zijn op uw recht om in Spanje te verblijven. Neem contact op met een advocaat om verrassingen te voorkomen.

9. Waar moet u op letten?

Waar u woont, is van belang: Ten minste één van u moet in Spanje wonen, of het huwelijk moet daar hebben plaatsgevonden, zodat de Spaanse rechtbank uw zaak kan beoordelen.

Kinderen komen op de eerste plaats: Als u kinderen heeft, is de primaire focus van de rechtbank wat het beste is voor hen.

Spullen splitsen: De Spaanse rechtspraak gaat er standaard van uit dat je alles deelt wat je tijdens het huwelijk hebt gekregen (de zogenaamde sociedad de gananciales). Als u echter een huwelijkscontract voor een afzonderlijke woning hebt ondertekend, behoudt u beiden wat van u is.

Alimentatie is geen vanzelfsprekendheid: partneralimentatie gebeurt alleen als een van jullie het echt nodig heeft, bijvoorbeeld als je thuis bent gebleven om de kinderen op te voeden terwijl je partner werkte.

Buitenlanders, luister goed: als u in het buitenland bent getrouwd, moet uw huwelijk in Spanje worden erkend (vandaar alle apostilles en vertalingen).

Rond het af: zorg ervoor dat de scheiding wordt geregistreerd in de Burgerlijke Stand, zodat deze officieel wordt.

Tijdlijn:

• Notaris (onbetwist, geen kinderen): 1 à 2 weken.
• Rechtbank (onbetwist): 1 à 3 maanden.
• Rechtbank (betwist): 6 maanden–2 jaar.

10. Waar kan u hulp krijgen?

Burgerlijke stand: uw adres voor huwelijksakten en het registreren van een echtscheiding

Familierechtbanken: Neem voor indiening of vragen contact op met de plaatselijke Juzgado de Familia.

Beëdigde vertalers: Voor buitenlandse documenten kunt u beëdigde vertalers vinden via het Spaanse Ministerie van Buitenlandse Zaken

Uw ambassade: Controleer op landspecifieke regels of hulp bij legalisatie.