Verblijven in Spanje

1. Overzicht
2. Betaalbaarheid voor iedereen, maar met voor- en nadelen
3. Openbare vertragingen versus particuliere snelheid
4. Hoge kwaliteitsnormen over de hele lijn
5. Uitgebreide openbare basis met privé-uitbreidingen.
6. Medische apparatuur en specialisten

1. Overzicht

Het Spaanse zorgstelsel staat wereldwijd bekend en behoort steevast tot de toppresteerders op wereldwijde indexen voor toegankelijkheid, efficiëntie en resultaten. Met een levensverwachting van ongeveer 84 jaar, de hoogste in de EU, investeert het land fors in gezondheidszorg en geeft het jaarlijks ongeveer 134 miljard euro uit, oftewel ongeveer 2.805 euro per inwoner.

Dit systeem combineert een robuuste openbare sector, het Sistema Nacional de Salud (SNS), dat bijna 99 procent van de bevolking bestrijkt, met een bloeiende private sector die door ongeveer 25 procent van de Spanjaarden als aanvulling wordt gebruikt. Het SNS, beheerd door de 17 autonome regio’s, zorgt voor universele toegang, gefinancierd door belastingen en socialezekerheidsbijdragen, terwijl private opties tegemoetkomen aan degenen die op zoek zijn naar meer gemak en snelheid.

Voor inwoners, waaronder expats, hangt de keuze tussen openbare gezondheidszorg, of een combinatie van beide, af van factoren zoals de kosten, urgentie en voorkeuren.

Hieronder bespreken we de belangrijkste voor- en nadelen op het gebied van prijs, toegangssnelheid, kwaliteit van zorg, diensten, medische apparatuur en specialisten. We baseren ons daarbij op recente gegevens en inzichten van experts.

2. Betaalbaarheid voor iedereen, maar met voor- en nadelen

Het openbare stelsel blinkt uit in betaalbaarheid en is daarmee een hoeksteen van de Spaanse verzorgingsstaat. De meeste diensten zijn gratis toegankelijk voor iedereen, gefinancierd door de sociale zekerheid (ongeveer 6-7 procent van het salaris voor werknemers) en belastingen.

In 2025 bedroegen de overheidsuitgaven 99,3 miljard euro, oftewel 2.079 euro per persoon. Dit dekt alles, van huisartsbezoeken tot ziekenhuisopnames zonder eigen bijdrage voor consulten of spoedeisende hulp. Patiënten dragen echter wel bij aan de kosten van medicijnen (10-60 procent op basis van inkomen, gemaximeerd op 8,23 euro per pakje voor mensen met een laag inkomen) en sommige protheses.

Ongedocumenteerde immigranten en toeristen hebben toegang tot spoedeisende hulp, hoewel bezoekers van buiten de EU zonder dekking gemiddeld 100 euro kwijt kunnen zijn voor een huisartsbezoek of 200 euro voor een behandeling op de spoedeisende hulp.

Privézorg vereist daarentegen eigen bijdragen of verzekeringspremies, wat een extra kostenpost oplevert. De basisabonnementen beginnen bij 38 tot 50 euro per maand voor jongvolwassenen, met een gemiddelde van 58 tot 100 euro per maand in 2025. De uitgebreide gezinsdekking bedraagt ​​voor senioren 2.500 euro per jaar.

Ongeveer 19 procent van de Spanjaarden heeft een particuliere verzekering, vaak gesubsidieerd door de werkgever. Expats met een niet-lucratief visum moeten echter een particuliere verzekering afsluiten (geen eigen bijdrage toegestaan) totdat ze in aanmerking komen voor openbare toegang. Hoewel particuliere zorg de wachtrijen bij de overheid vermijdt, is het geen vervanging voor sociale zekerheidsdekking. Velen gebruiken het daarom als aanvulling op de zorgverzekering, waarmee ze extra kosten zoals tandartskosten betalen (niet gedekt door de overheid, behalve een aantal gevallen, jongeren, 65+ en lage inkomens.)

• Voordelen van de openbare zorg: Vrijwel gratis basiszorg; geen premies voor in aanmerking komende inwoners.
• Nadelen van de openbare zorg: Eigen bijdrage voor medicijnen en beperkte extra kosten zoals tandartskosten.
• Voordelen van de particuliere zorg: Voorspelbare kosten via de verzekering; dekt onkosten zoals opticiens.
• Nadelen van de particuliere zorg: Maandelijkse kosten lopen op en reeds bestaande aandoeningen kunnen de premies of uitsluitingen verhogen.

3. Openbare vertragingen versus particuliere snelheid

Een van de grootste uitdagingen voor de openbare zorg is de wachttijd, veroorzaakt door de grote vraag in een universeel systeem. In 2025 bedraagt ​​de gemiddelde wachttijd voor een specialist 57-101 dagen, met operaties die gemiddeld een wachttijd hebben van 93 dagen, tot 140 dagen in regio’s zoals Catalonië of de Canarische Eilanden. Niet-spoedeisende ingrepen, zoals staaroperaties, kunnen maanden duren, hoewel spoedgevallen direct worden afgehandeld via de 112-lijn. Plattelandsgebieden kunnen te maken krijgen met langere vertragingen vanwege personeelstekorten.

Particuliere zorg blinkt hier uit en biedt afspraken op dezelfde dag of de volgende week aan zonder verwijzing. Verzekeraars zoals Sanitas of Adeslas bieden toegang tot netwerken waar de wachttijden voor specialisten vaak dagen duren, niet maanden. Deze snelheid is een belangrijke troef voor 25 procent van de gebruikers, met name expats die bureaucratie willen vermijden. Maar zelfs particuliere zorgaanbieders kunnen complexe gevallen doorverwijzen naar openbare ziekenhuizen voor geavanceerdere ingrepen.

• Voordelen van de openbare zorg: Directe noodhulp; geen kostenbarrière.
• Nadelen van de openbare zorg: Lange wachttijden voor een aantal ziektes belemmeren de snelheid.
• Voordelen van de particuliere zorg: Snelle toegang vermindert stress en vertragingen.
• Nadelen van de particuliere zorg: Netwerkbeperkingen, zorg buiten het netwerk wordt mogelijk niet vergoed.

4. Hoge kwaliteitsnormen over de hele lijn

De kwaliteit van de gezondheidszorg in Spanje is uitzonderlijk. Het SNS staat wereldwijd op de 7e plaats qua efficiëntie door de WHO van 2018. Openbare ziekenhuizen beschikken over moderne faciliteiten, hoogopgeleid personeel (Spanje heeft 4,5 artsen per 1000 inwoners, boven het EU-gemiddelde) en lage vermijdbare sterftecijfers. De patiënttevredenheid is hoog, met minimale onvervulde behoeften (minder dan 1% meldt belemmeringen), en resultaten zoals lage ziekenhuisopnamecijfers weerspiegelen robuuste preventieve zorg.

Privévoorzieningen evenaren of overtreffen dit en bieden persoonlijke aandacht aan in een comfortabele omgeving, denk aan eenpersoonskamers en Engelssprekend personeel. De kwaliteit is vergelijkbaar, aangezien veel specialisten in beide sectoren werken. Particuliere zorg voelt echter vaak meer aandachtig aan dankzij kortere consulten (15-30 minuten versus openbare consulten van 10 minuten). Beide systemen voldoen aan de EU-normen, waarbij Spanje koploper is in orgaantransplantaties (wereldwijd nummer 1 in 2016).

• Voordelen van de openbare zorg: Bewezen resultaten; eerlijke hoge normen.
• Nadelen van de openbare zorg: Gehaaste bezoeken in overbelaste centra.
• Voordelen van de particuliere zorg: Meer tijd per patiënt; meertalige ondersteuning.
• Nadelen van de particuliere zorg: Mogelijke overbehandeling uit winstbejag in sommige gevallen.

5. Uitgebreide openbare basis met privé-uitbreidingen.

De SNS biedt een breed scala aan zorg aan: eerstelijnszorg (huisartsen in Centros de Salud), specialisten (via verwijzing), ziekenhuisopnames, spoedeisende hulp, kraamzorg (gratis bevallingen, vroedvrouwen), geestelijke gezondheidszorg (hoewel ondergefinancierd, met slechts zes psychologen per 100.000) en revalidatie. 99,5 procent van de inwoners wordt gedekt, inclusief EU-burgers via EHIC/GHIC en bilaterale overeenkomsten voor sommige niet-EU-burgers. Uitgesloten zijn routinematige tandheelkundige zorg (behalve voor kinderen/spoedeisende hulp), brillen en alternatieve therapieën zoals acupunctuur.

Particuliere verzekeringen weerspiegelen dit, maar bieden extra voordelen: directe toegang tot een specialist, tandarts-/opticiendekking (10-20 euro/maand extra), homeopathie en aanvullende verzekeringen voor internationale reizen. Ongeveer 81% van de polissen betreft ‘uitkeringen in natura’, die via netwerken worden vergoed. Expats kiezen vaak voor particuliere verzekeringen voor zwangerschapsuitkeringen of voor expatgerichte verzekeringen met repatriëringsuitkeringen.

• Voordelen van de publieke zorg: Brede, eerlijke basisvoorzieningen.
• Nadelen van de publieke zorg: Lacunes in niet-essentiële voorzieningen.
• Voordelen van de particuliere zorg: Aanvullende zorg op maat.
• Nadelen van de particuliere zorg: Variabele dekking per polis.

6. Medische apparatuur en specialisten

De Spaanse openbare ziekenhuizen zijn uitgerust met geavanceerde technologie, van MRI-scanners tot robotchirurgiesystemen, ondersteund door € 99 miljard aan overheidsfinanciering. Openbare zorginstellingen zijn koploper in specialismen met een hoog volume, zoals oncologie en transplantaties, met 467 ziekenhuizen (70% openbare zorg) die complexe gevallen behandelen. Specialisten (met een dichtheid boven het EU-gemiddelde) verdelen hun tijd vaak over verschillende sectoren, wat zorgt voor gelijke expertise.

Privéklinieken investeren in hoogwaardige apparatuur voor diagnostiek en cosmetica, maar voor zeldzame ingrepen verwijzen ze naar openbare centra. Er zijn tekorten in de openbare eerstelijnszorg op het platteland, maar stedelijke gebieden concurreren vaak met particuliere praktijken qua technologie.

• Voordelen van de publieke zorg: Biedt geavanceerde, risicovolle zorg.
• Nadelen van de publieke zorg: Regionale verschillen in toegang.
• Voordelen van de particuliere zorg: Moderne, patiëntgerichte tools.
• Nadelen van de particuliere zorg: Minder capaciteit voor zeer gespecialiseerd werk.