Verblijven in Spanje

1. Scholen moeten gezinnen nu binnen 24 uur op de hoogte brengen
2. AI-deepfakes en gemanipuleerde beelden gelden nu als bewijsmateriaal
3. Gedwongen overplaatsing wordt de standaardstraf
4. Sommige regio’s gaan verder dan de nationale minimumnorm

Een gemanipuleerde video van een klasgenoot die in een groepsapp wordt gedeeld, zo ziet pesten op school er in Spanje steeds vaker uit. Nu de kinderen weer naar school gaan, is elke regio opgedragen om meldingen binnen een dag te onderzoeken en daders sneller dan ooit te bestraffen.

1. Scholen moeten gezinnen nu binnen 24 uur op de hoogte brengen

Volgens een nationaal kader, in april goedgekeurd door het ministerie van Onderwijs en in augustus uitgerold als gedetailleerde richtlijn, moet elke school in Spanje de familie van een kind en de regionale onderwijsinspectie op de hoogte stellen binnen 24 uur nadat een melding van pesten is binnengekomen. Vervolgens moet er binnen tien schooldagen een volledig interventieplan worden opgesteld en moeten de gevallen minstens zes maanden worden gevolgd om te controleren of het probleem niet opnieuw de kop opsteekt. De regels gelden voor alle zeventien autonome regio’s, die voorheen hun eigen protocollen hanteerden zonder gezamenlijke tijdlijn.

De in augustus gepubliceerde richtlijn beschrijft een proces van zeven stappen dat scholen moeten volgen. Van het signaleren van vroege waarschuwingssignalen tot het herstellen van de onderlinge verhoudingen tussen leerlingen nadat een zaak is afgehandeld – in plaats van simpelweg een straf op te leggen en weer over te gaan tot de orde van de dag.

2. AI-deepfakes en gemanipuleerde beelden gelden nu als bewijsmateriaal

Voor het eerst omvat het nationale protocol expliciet deepfakes, door AI gegenereerde lasterlijke inhoud en andere vormen van digitale identiteitsfraude. Cyberpesten wordt niet langer slechts als bijzaak bij incidenten in de fysieke wereld beschouwd. Van scholen wordt nu verwacht dat ze screenshots, gemanipuleerde beelden en berichten op sociale media verzamelen als formeel bewijsmateriaal bij het opbouwen van een dossier.

Deze wijziging volgt op cijfers die vorig jaar werden gepubliceerd door de Fundación ANAR en de Mutua Madrileña Fundación. Hieruit bleek dat kunstmatige intelligentie een rol speelde bij 14,2 procent van de gevallen van cyberpesten, meestal via nepvideo’s of doordat iemand zich online voordeed als een andere leerling.

3. Gedwongen overplaatsing wordt de standaardstraf

Het overplaatsen van de dader naar een andere school, in plaats van het slachtoffer, wordt onder de aangescherpte regionale protocollen de standaardmaatregel. Daarnaast wordt voorzien in directe psychologische ondersteuning, gecoördineerd door schoolbegeleiders en zorgverleners.

Deze verschuiving komt tegemoet aan een langdurige klacht van ouderverenigingen: vaak waren het de gepeste kinderen die van school moesten wisselen, terwijl de daders gewoon op hun plek bleven.

4. Sommige regio’s gaan verder dan de nationale minimumnorm

Castilla y León heeft de termijn waarbinnen ouders op de hoogte moeten worden gesteld, teruggebracht tot één dag. De Balearen hebben een anoniem digitaal meldpunt geopend waar leerlingen zorgen kunnen melden zonder hun identiteit prijs te geven. In Catalonië krijgen schoolcoördinatoren voor welzijn een grotere formele rol bij elk incident. Murcia, dat eerder dit jaar een eigen nultolerantiebeleid invoerde, is nu verplicht om binnen 24 uur na een melding een eerste beoordeling uit te voeren.

Deze veranderingen vallen samen met de terugkeer van meer dan acht miljoen kinderen naar de Spaanse klaslokalen. Het schooljaar gaat, afhankelijk van de regio en de leeftijdsgroep, op verschillende data tussen 4 en 15 september van start. Ouders van kinderen op Spaanse openbare of gesubsidieerde scholen hebben nu te maken met een systeem dat sneller werkt dan voorheen en dat veel minder geneigd is om een gemanipuleerde video of een nepaccount als minder ernstig te beschouwen dan een duw in de gang.